Ο θεσμός των Διεθνών Κρητολογικών Συνεδρίων (ΔΚΣ) καθιερώθηκε το 1961 από την Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών (ΕΚΙΜ), με στόχο την προώθηση των κρητολογικών ερευνών και μελετών. Τα Διεθνή Κρητολογικά Συνέδρια φιλοξενούνται κάθε πέντε χρόνια σε μια από τις πρωτεύουσες των τεσσάρων νομών της Κρήτης.
Οργανωτικός Φορέας του Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου για το νομό Χανίων είναι ο Φιλολογικός Σύλλογος Χανίων «Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ», το αρχαιότερο πνευματικό Σωματείο της Κρήτης (έτος ίδρυσης 1899).
Τα Χανιά έχουν μέχρι σήμερα φιλοξενήσει:
- Το Β ' Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, 1966
- Το ΣΤ ' Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, 1986 και
- Το Ι ' Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, 2006
Ο Φιλολογικός Σύλλογος «Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ» προετοιμάζεται για να φιλοξενήσει το ΙΔ ' Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, που θα διεξαχθεί στα Χανιά μεταξύ 31ης Οκτωβρίου και 7ης Νοεμβρίου 2027.
Ο Φιλολογικός Σύλλογος «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ» ιδρύθηκε το έτος 1899 στα Χανιά, που αποτελούσαν τότε την πρωτεύουσα της Κρήτης. Η πρωτοβουλία σύστασης του πολιτιστικού αυτού Συλλόγου, που είναι ο αρχαιότερος στην Κρήτη, ανήκε σε ολιγομελή ομάδα φιλοπρόοδων νέων της πόλης, οι οποίοι είχαν ως πρότυπό τους τον Φιλολογικό Σύλλογο «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ», που είχε ιδρυθεί στην Αθήνα το 1865.
Από την ίδρυσή του και για αρκετά χρόνια, ο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ» προεδρεύεται από τον Χαράλαμπο Φανδρίδη, εξέχοντα δικηγόρο της πόλης των Χανίων, αγωνιστή και πολιτικό, που, για μικρό χρονικό διάστημα, διετέλεσε και Υπουργός Δικαιοσύνης στην Κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας. Στις τάξεις των μελών του κατά την περίοδο αυτή περιλαμβάνονται προσωπικότητες, όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Μανούσος Κούνδουρος, ο Κωστής Φούμης και ο Κωνσταντίνος Μάνος.
Ο Σύλλογος, ξεκινώντας τη δραστηριότητά του, οργανώνει διαλέξεις, συγκεντρώνει λαογραφικό υλικό και προχωρεί στην ίδρυση «Νυκτερινής Σχολής» για τους άπορους νέους των Χανίων, παιδιά αγωνιστών, που είχαν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια των απελευθερωτικών πολέμων της Κρήτης. Επίσης συστήνει «Κυριακόν Σχολείον Απόρων Κορασίδων», «Μουσικόν Τμήμα», ενώ παράλληλα στρέφεται και προς την άθληση, ιδρύοντας το 1910 «Σκοπευτικόν Τμήμα μετά Γυμναστηρίου». Τέλος συγκροτεί Βιβλιοθήκη με την επωνυμία «Αθηνά», η οποία αργότερα (1936), έπειτα από τη συνένωσή της με άλλες παλαιότερες βιβλιοθήκες της πόλης - του Θρησκευτικού Συλλόγου «Απόστολος Τίτος», του «Κρητικού Φιλολογικού Συλλόγου» και την προσωπική βιβλιοθήκη του καθηγητή Αντωνίου Γιάνναρη - θα αποτελέσει την πρώτη μεγάλη Δημόσια Βιβλιοθήκη των Χανίων, που θα φθάσει να αριθμεί 16.000 τόμους σπάνιων για την εποχή εκδόσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν και 350 παλαίτυπα βιβλία. Τη βιβλιοθήκη αυτή διηύθυναν κατά καιρούς διακεκριμένοι εκπρόσωποι της τοπικής εκκλησίας και της πνευματικής ζωής της πόλης, όπως ο επίσκοπος Κυδωνίας και Αποκορώνου, Αγαθάγγελος Νινολάκης και οι μετέπειτα πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, Νικόλαος Τωμαδάκης, Γεώργιος Σπυριδάκης και Στυλιανός Καψωμένος.
Στις αίθουσες του Συλλόγου πραγματοποιούνται εκδηλώσεις κοινωνικού και εκπαιδευτικού χαρακτήρα, καθώς και ψυχαγωγικές εκδηλώσεις, όπως ονομαστοί για την εποχή τους χοροί. Επίσης συχνά μετακαλούνται γνωστοί αθηναϊκοί θίασοι για θεατρικές παραστάσεις.
Η δράση του Συλλόγου θα συνεχιστεί ανελλιπώς μέχρι την έκρηξη του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Οι σφοδροί βομβαρδισμοί που θα πλήξουν την παλιά πόλη των Χανίων, το Μάιο του 1941, κατά τη διάρκεια της μάχης της Κρήτης, θα προξενήσουν εκτεταμένες φθορές και στο μέγαρο του Συλλόγου, καταστρέφοντας ολοσχερώς τη βιβλιοθήκη του. Της καταστροφής, ωστόσο, διέφυγε το πλούσιο αρχείο του Συλλόγου, το οποίο φυλάσσεται ως σήμερα και αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την κοινωνική και πνευματική ζωή των Χανίων κατά τον περασμένο αιώνα.
Μετά τον πόλεμο «Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ» θα επισκευάσει το κτήριό του και θα επαναλάβει τη λειτουργία του. Θα ανασυστήσει τη βιβλιοθήκη του και θα επανεκκινήσει τις διαλέξεις κοινωνικού και εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Γενικότερα, στην περίοδο αυτή το έργο του Συλλόγου επικεντρώθηκε στον πνευματικό και πολιτιστικό κυρίως τομέα, με τη διοργάνωση τιμητικών εκδηλώσεων για επιφανείς ανθρώπους των Γραμμάτων και των Τεχνών, μουσικών εκδηλώσεων, ιστορικών και εικαστικών εκθέσεων. Παράλληλα, αναλαμβάνει τη διοργάνωση και φιλοξενία επιστημονικών συνεδρίων, όπως το Διεθνές Κρητολογικό και πραγματοποιεί σημαντικές εκδόσεις.
Το 1977, ο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ» θα αποκτήσει το σπάνιο, για την ιστορική περίοδο της Κρητικής Πολιτείας, φωτογραφικό Αρχείο του Περικλή Διαμαντόπουλου, προσωπικού φωτογράφου του Πρίγκηπα Γεωργίου.
Το 1982, ο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ» θα τιμηθεί με το αργυρό μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών για την πολύπλευρη προσφορά του στον τόπο.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Σύλλογος θα αποδυθεί στη φιλόδοξη και επίπονη προσπάθεια αναστήλωσης του αξιόλογου νεοκλασικού μεγάρου του, που θα ολοκληρωθεί με την αρωγή της πολιτείας το έτος 2000.
Ο «Χρυσόστομος» διαθέτει ακόμη Πινακοθήκη, η οποία εμπλουτίστηκε πρόσφατα με αξιόλογες δωρεές έργων, όπως του μεγάλου Κρητικού ζωγράφου Ανδρέα Γεωργιάδη και του σημαντικού, επίσης Χανιώτη, χαράκτη και ζωγράφου Νίκου Δαμιανάκη.
Την τελευταια δεκαετία ξεκίνησε τη συνεργασία του Συλλόγου με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης, οργανώνοντας και φιλοξενώντας εκθέσεις και εκδηλώσεις για σημαντικούς αρχιτέκτονες, που είτε κατάγονται είτε συνδέθηκαν με τα Χανιά, όπως ο Δημήτρης Αντωνακάκης και ο Αριστείδης Ρωμανός. Παράλληλα ξεκίνησε η συνεργασία με τη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων, που οδήγησε στη συνδιοργάνωση εκδηλώσεων -ημερίδων και διαλέξεων- στο πλαίσιο εκθέσεων που φιλοξενήθηκαν στην Πινακοθήκη.